Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện: Dạy con trẻ phân biệt đúng sai; Làm thế nào để “giữ lửa” trong các mối quan hệ?; Gia đình – ‘Chìa khóa’ đẩy lùi trầm cảm ở trẻ.
Dạy trẻ phân biệt đúng sai
Trong hành trình nuôi dạy con cái, nhiều bậc cha mẹ thường dốc hết thời gian, tâm sức để dạy con biết đọc, biết viết, biết học hành chăm chỉ. Thế nhưng, có một điều quan trọng không kém để định hình nên nhân cách của một đứa trẻ chính là: Dạy con biết đâu là điều đúng để làm và đâu là điều sai cần tránh.
Mạng xã hội phát triển như vũ bão mang đến một lượng thông tin khổng lồ mỗi ngày. Trẻ em phải tiếp xúc với đủ loại video trên mạng, lời ăn tiếng nói, cách hành xử của người lớn xung quanh. Đáng lo ngại là ở lứa tuổi này, các em chưa đủ khả năng sàng lọc, dễ bắt chước theo các hành vi lệch chuẩn vì tò mò hoặc nghĩ đó là điều bình thường. Nếu không được định hướng từ sớm, trẻ sẽ hình thành những tư duy lệch lạc, chạy theo lối sống thực dụng, vật chất mà chính cha mẹ cũng khó lòng nhận ra.
Khi con làm sai, phản ứng bản năng của không ít phụ huynh là quát mắng, áp đặt hoặc dùng hình phạt. Chị Nguyễn Thị Hương (TP.HCM) chia sẻ: “Trước đây mình hay quát mắng con, chỉ nói là không được làm thế này, không được làm thế kia mà không giải thích. Dần dần, mình thấy con có vẻ chống đối hơn”.
Thực tế, việc la mắng không giúp trẻ hiểu rõ bản chất vấn đề mà chỉ gieo rắc sự sợ hãi. Để tránh bị phạt, trẻ sẽ hình thành tâm lý nói dối, đối phó chứ không thực sự tâm phục khẩu phục. Bên cạnh đó, một chướng ngại lớn khác trong gia đình chính là sự thiếu đồng nhất. Cha mẹ bất đồng quan điểm: Khi cha dạy một đằng, mẹ bảo một nẻo, đứa trẻ sẽ rơi vào trạng thái bối rối, không biết ai đúng ai sai để nghe theo. Nhà trường và gia đình “lệch pha”: Khi cách giáo dục giữa thầy cô và cha mẹ không có sự đồng bộ, trẻ sẽ mất phương hướng trong việc định vị các chuẩn mực giá trị.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Ngọc Vui cho biết: “Não bộ của trẻ hình thành từ rất sớm, cần giúp con phân biệt đúng sai ngay từ những năm tháng đầu đời qua các tình huống cụ thể thường nhật. Khi các con càng lớn, tư duy độc lập phát triển thì việc tác động sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều”.
Trẻ con là những “camera chạy bằng cơm”, chúng quan sát và học hỏi rất nhanh từ hành vi của người lớn. Nếu cha mẹ thường xuyên nói dối, nóng nảy hay cư xử thiếu tôn trọng người khác, trẻ sẽ mặc định đó là chuẩn mực sống và lặp lại y hệt. Vì vậy, không có sự dạy dỗ nào tuyệt vời hơn là sự làm gương. Thay vì chỉ nói suông bằng lý thuyết, cách cha mẹ hành động, đối nhân xử thế hàng ngày chính là tấm gương phản chiếu để trẻ hình thành nên nếp sống văn minh, biết phân định đúng sai rõ ràng.
Việc dạy trẻ không cần những bài học vĩ mô, to tát mà bắt đầu ngay trong các tình huống nhỏ nhặt mỗi ngày: khi con tranh giành đồ chơi, nói dối, cư xử thiếu lễ phép hay làm tổn thương người khác. Thay vì nổi giận, cha mẹ cần bình tĩnh lắng nghe, dành thời gian trò chuyện để nắm bắt dòng suy nghĩ, thái độ và cảm xúc của con trước một vấn đề. Giải thích hậu quả cho con biết tại sao hành vi đó là sai, nó ảnh hưởng đến người khác thế nào thay vì chỉ buông lời cấm đoán. Chỉ cho con cách sửa sai, khuyến khích con biết xin lỗi và tự chịu trách nhiệm với hành động của mình.
Một phụ huynh khác bày tỏ sự thay đổi tích cực: “Khi con làm sai, mình nói cho con về hậu quả và hướng dẫn con cách giải quyết. Mình thấy con hiểu chuyện hơn, biết tự nhận lỗi và điều chỉnh hành vi. Quan trọng là con không sợ hãi mà luôn sẵn sàng chia sẻ với ba mẹ”.
Khi trẻ cảm thấy mình được tôn trọng, thấu hiểu và sẻ chia, các em sẽ chủ động mở lòng về những khó khăn, băn khoăn của mình. Một đứa trẻ lớn lên trong tình yêu thương, sự tôn trọng và được định hướng đúng cách sẽ luôn tự tin, biết đồng cảm và sống có trách nhiệm. Ngược lại, những đứa trẻ thiếu thốn sự quan tâm rất dễ trở nên thu mình hoặc mất phương hướng trong xã hội hiện đại.
Dạy con phân biệt đúng sai không phải bằng sự trách mắng hay áp đặt, mà bắt đầu từ sự yêu thương, lắng nghe và làm gương của cha mẹ mỗi ngày. Gia đình chính là nền tảng đầu tiên và vững chắc nhất để nuôi dưỡng nên những đứa trẻ tử tế, biết nhận lỗi và dũng cảm vững bước trước mọi áp lực cuộc sống.
Câu Chuyện Cuộc Sống là chương trình có thời lượng 7-9 phút khai thác thông tin đa chiều, khách quan về các vấn đề đời sống xã hội đang được công chúng quan tâm. Bằng những cuộc đối thoại ngắn kết hợp video dàn dựng, phóng sự phản ánh, Câu Chuyện Cuộc Sống làm khơi gợi lên những chủ đề đang được xã hội quan tâm như: đạo đức gia đình, trách nhiệm với xã hội, pháp luật, pháp lý, văn hóa, an toàn sống của những cá nhân, tập thể điển hình,…
Bên cạnh đó, Câu Chuyện Cuộc Sống còn chia sẻ những ý kiến phân tích, đánh giá từ các chuyên gia, những suy ngẫm, trăn trở về các sự kiện, vấn đề trong xã hội đã, đang và sẽ diễn ra. Đồng thời, chương trình còn tạo nên kênh thông tin phản biện, định hướng dư luận xã hội, mang đến những kỳ vọng về sự tốt đẹp, an lành và hướng thiện.
Câu Chuyện Cuộc Sống phát sóng vào lúc 19:50 Thứ Ba, Thứ Năm và Thứ Sáu hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
Nguồn: truyền thông Jet Studio
